Cử chỉ, tư thế trong thánh lễ dành cho thiếu nhi

1. Bước đi, di chuyển

Khi di chuyển vào nhà thờ: thiếu nhi đứng nghiêm trang và khoanh tay tại các cửa vào nhà thờ, cúi mình chào Chúa, di chuyển vào vị trí ngồi trong nhà thờ (khi đi, thiếu nhi khoanh tay, không được chạy nhảy, lê dép).

Khi di chuyển ra khỏi nhà thờ: thiếu nhi cúi mình chào Chúa rồi di chuyển nghiêm trang ra ngoài.

Ý nghĩa: Bước đi chậm rãi, khoan thai là dấu chỉ chúng ta đang tiến đến cùng Chúa, diễn tả niềm vui và ước ao được đến với Chúa trong những lúc đầu lễ, dâng lễ, rước lễ…

2. Cách đứng 

Thiếu nhi đứng thẳng 2 chân, không khụy gối, 2 tay khoanh lại để dưới ngực.

Thiếu nhi tuyệt đối không đứng dựa vào bàn quỳ.

Ý nghĩa: Là dấu chỉ kính trọng, cầu nguyện, tôn vinh và tỉnh thức của người tín hữu đối với Chúa và với nhau. Vì thế, chúng ta đứng khi công bố Tin Mừng và đọc một số lời cầu nguyện quan trọng nhất của phụng vụ. Trong Kinh Thánh, đứng còn là tư thế của kẻ sống lại (x. Kh 7,9;15,2), của những người vượt qua về miền Đất Hứa (x. Xh 12,11), của những con người tự do (x. Ga 5,1; Ep 6,1-4).

Thiếu nhi đứng khi:

+ Từ khi bắt đầu ca nhập lễ, hoặc khi linh mục tiến tới bàn thờ, cho đến hết lời nguyện nhập lễ.

+ Khi đọc bài ca Alleluia trước bài Tin Mừng.

+ Khi đọc bài Tin Mừng.

+ Khi đọc kinh Tin Kính và lời nguyện chung và từ lời mời gọi “Anh chị em hãy cầu nguyện” trước lời nguyện tiến lễ cho đến hết lễ.

3. Cách ngồi 

Thiếu nhi ngồi thẳng lưng, 2 tay để trên đùi, 2 chân để song song, không được bắt chéo chân, không được gác chân lên ghế trước, không để chân lên bàn quỳ.

Ý nghĩa: Là tư thế thoải mái và bình an của con người được phụng vụ áp dụng trong việc lắng nghe, chiêm niệm, cầu nguyện, thư thái đón nhận Lời Chúa trong các bài đọc Thánh Kinh, hát Thánh vịnh đáp ca, khi nghe giảng lễ, lúc chuẩn bị lễ vật, hoặc sau khi rước lễ, trừ bài Tin Mừng (Khi Linh mục đọc Tin Mừng trong Thánh lễ, chính Chúa Ki-tô đang hiện diện và nói với chúng ta. Tin Mừng thuật lại các việc và hành động của Chúa Giê-su. Do đó, khi nghe công bố Tin Mừng, chúng ta đứng lên để tỏ lòng tôn kính

Chúa Giê-su, tôn kính những giáo huấn của Ngài, cũng như mọi việc Ngài làm).

* Thiếu nhi ngồi khi:

+ Khi đọc các bài đọc và thánh vịnh đáp ca trước bài Tin Mừng.

+ Khi nghe giảng và khi chuẩn bị lễ vật trong phần dâng lễ và tuỳ nghi, khi giữ thinh lặng thánh sau khi rước lễ.

4. Cách quỳ 

Khi quỳ, thiếu nhi bỏ bàn quỳ xuống cách nhẹ nhàng, hạn chế gây tiếng động.

Sau lễ, các em gấp bàn quỳ về vị trí ban đầu.

Quỳ thẳng 2 chân, 2 tay khoanh lại để trước mặt, không dựa đầu lên tay hay tựa người/dựa mông lên ghế ngồi.

Khi quỳ xong thì đứng lên thẳng người rồi mới ngồi xuống.

Ý nghĩa: Là dấu chỉ của lòng tôn kính sâu sắc, sự sám hối và khẩn nài. Và là tư thế cổ điển cho việc thờ phượng Chúa và cầu nguyện cá nhân (x. Cv 7,50; Cv 9,40; Cv 20,30; Kn 41,43; Et 3,2; Lc 5,8;22,41).

Thiếu nhi quỳ khi: Sau khi hát/đọc xong kinh Thánh Thánh Thánh thì thiếu nhi bỏ bàn quỳ xuống bằng tay một cách nhẹ nhàng, nhanh chóng, hạn chế gây ra tiếng ồn.

5. Cách cúi đầu, cúi mình

5.1.Cúi mình

- Trong Thánh lễ, thiếu nhi cúi mình vào 4 lúc sau:

+ Khi di chuyển từ bên ngoài vào trong nhà thờ: thiếu nhi đứng ở các cửa vào nhà thờ, hướng người về bàn thờ và cúi mình sâu (tức đầu - cổ - lưng cùng gập xuống).

+ Trong kinh Tin Kính, khi đến câu: “ Bởi phép Đức Chúa Thánh Thần… và đã làm người”.

+ Trước khi rước lễ.

+ Trước khi ra khỏi nhà thờ.

Lưu ý: Riêng lúc truyền phép, khi vị chủ tế giơ cao Mình Thánh và Máu Thánh để giáo dân tôn kính, chiêm ngưỡng thì lúc đó ta phải ngước nhìn lên bàn thờ (không gục đầu xuống khi nghe tiếng chuông). Sau đó nếu thiếu nhi đang đứng thì cùng cúi mình với chủ tế; nếu thiếu nhi đang quỳ thì không cần cúi mình.

Ý nghĩa: Cúi mình thể hiện sự kính cẩn, là cách diễn tả thân xác mà Kinh Thánh gọi là khiêm hạ (x. Pl 2, 8) như được thể hiện nơi người thu thuế khi ông cúi mình thấp xuống như thể hạ mình xuống cái nhìn của Thiên Chúa.

5.2. Cúi đầu

Thiếu nhi cúi đầu khi nhắc đến danh Ba Ngôi Thiên Chúa, khi đọc tên

Chúa Giê-su, tên Đức Ma-ri-a hay tên vị thánh được kính trong Thánh lễ ấy.

Lưu ý: Khi đi ngang qua bàn thờ hay nhà tạm, Thánh giá Chúa chịu nạn thì thiếu nhi phải cúi mình sâu. Khi đi ngang qua tượng các thánh, thiếu nhi cúi đầu.

Ý nghĩa: Cúi đầu thể hiện sự tôn kính, quý trọng.

6. Các cử chỉ khác

Khoanh tay thể hiện sự nghiêm trang, kính trọng. Thiếu nhi khoanh tay khi đứng và quỳ.

Đấm ngực biểu lộ sự buồn sầu, hối lỗi, sự bất xứng, khiêm nhường và sám hối, nhìn nhận thân phận yếu hèn, tội lỗi của con người trước Thiên Chúa. Thiếu nhi đấm ngực đang khi đọc đến câu “lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng” trong kinh Thú Nhận thuộc nghi thức nhập lễ.

Nghi thức chúc bình an là dấu chỉ của sự hoà giải, yêu thương và hiệp nhất, bình an đó bắt nguồn từ chính Đức Ki-tô. Sau lời: “Anh chị em hãy chúc bình an cho nhau” thì thiếu nhi ở các hàng ghế hai bên quay vào giữa chào chúc bình an cho nhau (x. QCSL 82). Thiếu nhi không thực hiện việc bắt tay. Lưu ý: Các em hãy thực hiện việc này không chỉ như một nghi thức cho có lệ, mà làm thực sự với một tâm hồn bình an, bác ái. Đừng gục gặc cho có, đừng bất lịch sự không đáp lễ khi có người chúc bình an cho em. Hãy chúc bình an với nét mặt trìu mến, yêu thương.

Thinh lặng cũng là một cử chỉ rất quan trọng và cần thiết để tạo bầu khí phụng vụ, thánh thiêng: im lặng để nghe và im lặng để suy niệm, cầu nguyện. “Sự thinh lặng, kể như thành phần của việc cử hành Thánh lễ, cũng phải được tuân giữ đúng lúc. Bản chất của sự thinh lặng tuỳ thuộc vào lúc phải giữ trong Thánh lễ. Thật vậy, trong nghi thức sám hối và sau lời mời cầu nguyện, mỗi người hồi tâm lại; sau bài đọc và bài diễn giảng, mỗi người suy gẫm vắn tắt về những gì đã nghe; còn sau khi hiệp lễ thì ca ngợi và cầu xin Chúa trong lòng” (QCTQ 45).

7. Cách làm dấu thánh giá

Giáo Lý Viên các lớp Khai Tâm hướng dẫn kỹ thiếu nhi làm dấu Thánh giá đơn, dấu Thánh giá kép. Các khối còn lại cho thiếu nhi thực hành xem đã làm đúng và chuẩn chưa, chỉnh lại cho các em nếu làm chưa đúng hay làm cách hời hợt.

Ý nghĩa:

Đây là dấu chỉ nhận biết và minh chứng đức tin Ki-tô giáo. Các tín hữu phải tập ý thức mỗi khi làm dấu thánh giá với tất cả sự nghiêm trang, kính cẩn vì đó là dấu đức tin và cứu độ. Việc ghi dấu Thánh giá giúp ta:

+ Tuyên xưng niềm tin vào danh Chúa Ba Ngôi và ơn cứu độ của Chúa Ki-tô.

+ Bày tỏ niềm xác tín vào ơn cứu độ được thực hiện nơi Thánh Giá Chúa Ki-tô